Ստեղծագործության ունկընդրում
Այսօր Կոմիտաս վարդապետի ծննդյան օրն է

     
Կոմիտաս (Սողոմոն Գևորգի Սողոմոնյան, Սեպտեմբեր 26, 1869, Քյոթահիա, – Հոկտեմբեր 22, 1935, Փարիզ), հայ աշխարհահռչակ երգահան, երգիչ, երաժշտական էթնոլոգ, երաժշտագետ, վարդապետ, ժամանակակից հայկական դասական երաժշտության հիմնադիր, հայ երգարվեստի մեծագույն երախտավոր։

Սողոմոն Գևորգի Սողոմոնյանը ծնվել է 1869 թվականի սեպտեմբեր 26-ին Թուրքիայի Քյոթահիա քաղաքում, երաժշտասեր մի ընտանիքում, ուր խոսում էին միայն թուրքերեն։ Նա մեկ տարեկանում զրկվում է մորից, իսկ տաս տարեկանում կորցնում է հորը։ Ապրում է իր տատի հետ մինչև 1881 թվականը, երբ իրենց հայկական թեմի առաջնորդը գնում է Էջմիածին եպիսկոպոս օծվելու համար։ Կաթողիկոսն առաջնորդին պատվիրում է, որ նա իր հետ մեկ որբ երեխա բերի՝ Էջմիածնի վանքում կրթություն ստանալու համար։ Նա գնում է Էջմիածին և այնտեղ իր զարմանահրաշ երգով մեծ տպավորություն է թողնում կաթողիկոսի վրա։ Կոմիտասը (իսկական անուն-ազգանունը՝ Սողոմոն Սողոմոնյան) 12 տարեկանում ընդունվել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարան, որտեղ հատուկ ուշադրություն են դարձրել նրան՝ գեղեցիկ ձայնի և երաժշտական բացառիկ ընդունակությունների համար։ Ուսման տարիներին յուրացրել է հայ նոտագրությունն ու հոգևոր երաժշտությունը, հավաքել ժողովրդական երգեր և ստեղծագործական փորձեր արել։ 1893 թ-ին ավարտել է ճեմարանը, նշանակվել երաժշտության ուսուցիչ, Մայր տաճարում՝ խմբավար։ 1894 թ-ին ձեռնադրվել է կուսակրոն աբեղա՝ VII դարի բանաստեղծ ու երաժիշտ, կաթողիկոս Կոմիտասի անվամբ, 1895 թ-ին՝ վարդապետ։ Նույն թվականի աշնանը նա մեկնում է Թիֆլիս՝ երաժշտական ուսումնարանում սովորելու։ Սակայն, հանդիպելով Պետերբուրգի կոնսերվատորիայում կրթություն ստացած կոմպոզիտոր Մակար Եկմալյանին՝ փոխում է իր մտադրությունը և վերջինիս մոտ ուսումնասիրում ու յուրացնում հարմոնիայի դասընթացը։ Կաթողիկոսի բարեխոսությամբ՝ թոշակ ստանալով հայ խոշոր նավթարդյունաբերող Ալեքսանդր Մանթաշյանից՝ Կոմիտասը մեկնում է Բեռլին, ուր արձանագրվում է «Կայզեր Ֆրիդրիխ Վիլհելմ» համալսարանում և երաժշտական ուսումնասիրություն կատարում Ռիխարդ Շմիդտի ձեռքի տակ 1896–99 թթ-ին. ուսումնասիրել է կոմպոզիցիայի տեսություն, հոգեբանություն, փիլիսոփայություն, խմբավարություն, մշակել է ձայնը, սովորել դաշնամուր ու երգեհոն նվագել։ Այդ տարիներին գրել է երգեր, ռոմանսներ, խմբերգեր, մշակել ժողովրդական երգեր։ 1899 թ-ին վերադարձել է Էջմիածին. ճեմարանի տղամարդկանց բազմաձայն երգչախմբով համերգներ է տվել Երևանում, Թիֆլիսում, Բաքվում։ Ճամփորդում է երկրի բոլոր շրջանները, գյուղերը, փնտրելու զանազան ժողովրդական երգեր և պարեր։
Այսպիսով նա հավաքում է մոտավորապես 3000 երգ, նրանցից մեծ մասը հարմարեցրած էր երգչախմբով երգելու համար։ 1906 թ-ին հայ ժողովրդական և հոգևոր երգերի իր մշակումները ներկայացրել է Փարիզում։
Կոմիտասը առաջին ոչ-ևրոպացին էր որն ընդունվեց Միջազգային Երաժշտական Ընկերություն։ 1910 թ-ին տեղափոխվել է Կոստանդնուպոլիս. ստեղծել է «Գուսան» երգչախումբը, 300 անդամներով, և համերգներով շրջագայել Ադաբազարում, Պարտիզակում, Կահիրեում, Ալեքսանդրիայում և այլուր։ Նա բազմաթիվ դասախոսություններ և կատարումներ է ունենում ամբողջ Եվրոպայում, Թուրքիայում և Եգիպտոսում, ներկայացնելով մինչև այդ ժամանակը շատ քիչ ճանաչված հայկական երաժշտությունը։ Երգչախմբի մի քանի մասնակիցներ՝ Բարսեղ Կանաչյանը, Միհրան Թումաճանը, Վարդան Սարգսյանը, Վաղարշակ Սրվանձտյանը, Հայկ Սեմերճյանը, երաժշտության տեսության դասեր են առել Կոմիտասից և հայտնի են որպես «Կոմիտասյան հինգ սաներ»։ 1915 թ-ին ապրելով Մեծ եղեռնի և աքսորի մղձավանջը (նա աքսորվել է Չանղր, որտեղից հաջողվել է վերադառնալ Պոլիս մի քանի ամիս հետո)՝ կորցրել է մտավոր հավասարակշռությունը։ 1919 թ. փոխադրվել է Փարիզ, և մինչև կյանքի վերջը (Հոկտեմբեր 22, 1935) մնացել է հոգեբուժարաններում։
Հիվանդության տարիներին զգալի տուժել է նաև նրա ազգագրական և գիտական ձեռագիր ժառանգությունը։ 1936 թ. նրա աճյունը փոխադրվեց Երևան, որտեղ թաղվել է Կոմիտասի անվան պանթեոնում։ 1950-ական թվականներին իր ձեռագրերը նույնպես փոխադրվեցինՓարիզից Երևան։ Անգնահատելի է Կոմիտասի հավաքչական ու գիտական աշխատանքը։ Նա ժողովրդական երգերը գրառել է ազգագրագետի վարպետությամբ, գեղագետի պահանջկոտությամբ և գիտնականի վերլուծական դիտողականությամբ։ Երաժշտական բանահյուսության մի շարք հնագույն և բարձրարվեստ նմուշների հայտնաբերումը (հեթանոս հավատալիքներին առնչվող հորովելների եղանակները, «Սասունցի Դավիթ», «Մոկաց Միրզա» վիպական ասերգերը, անտունիներն ու հոգևոր տաղերը) համարվում է պատմամշակութային խոշոր հայտնագործություն, իսկ հավաքած ավելի քան 4000 գեղջկական երգերը՝ հայ ժողովրդական երգարվեստի անթոլոգիա։ Կոմիտասը տեսական աշխատություններում բացահայտել է ժողովրդական երաժշտության կենսական հիմքերը, բնութագրել հայ երգի գեղագիտական արժանիքները, վերլուծել տեսակներն ու կառուցվածքային հատկանիշները։ Նա հիմնականում գրել է մեներգային և խմբերգային երգեր, որոնք սերում են ժողովրդական կամ հոգևոր սկզբնաղբյուրից. «Առ գետս Բաբելացվոց» սաղմոսը, «Ո՞ւր ես գալի, ա՜յ գարուն» կանտատը (Հովհաննես Հովհաննիսյանի խոսքերով), «Մութն էր երկինքը» ռոմանսը (Հովհաննես Թումանյանի խոսքերով), «Կաքավի երգը», «Գարուն ա», «Քելեր, ցոլեր», «Լոռու գութաներգ», «Անտունի», «Ծիրանի ծառ» երգերը, նաև հարսանեկան, վիճակի, պարերգային և այլ շարքեր։ Կոմիտասը դիմել է նաև այլ ժանրերի. եզակի են նրա «Դաշնամուրային պարերը», որտեղ կիրառել է ժամանակի համաշխարհային երաժշտության համար նոր և խիստ ինքնատիպ միջոցներ։ Պահպանվել են «Սասնա ծռեր» էպոսի, Հակոբ Պարոնյանի «Քաղաքավարության վնասներ» կատակերգության, Հովհաննես Թումանյանի «Անուշ» պոեմի հիման վրա նրա գրած երաժշտական հատվածները և օպերային էսքիզները։ Իր անհուն խորությամբ առանձնանում է «Պատարագը», որը կանտատ-օրատորիայի դասական նմուշներից է և մինչև այսօր ներկա է եկեղեցու ծիսակատարության մեջ։ Պատարագի մշակումը նա սկսել էր 1892 թվականին, բայց երբեք չավարտեց՝Առաջին Համաշխարհային Պատերազմի սկսման պատճառով։ «Պատարագը» առաջին անգամ հրատարակվել է 1933թվականին Փարիզում և առաջին անգամ ձայնագրվել 1988 թվականին Երևանում։
Կոմիտասին է նվիրված Պարույր Սևակի «Անլռելի զանգակատուն» պոեմը, որը պատկերազարդել է գեղանկարիչ Գրիգոր Խանջյանը։ Կոմիտասի կերպարին ու ստեղծագործությանն անդրադարձել են նաև մի շարք գիտնականներ, գեղանկարիչներ, քանդակագործներ, երաժիշտներ, գրողներ և ուրիշներ։ Կոմիտասի անունով են կոչվել Հայաստանի պետական լարային քառյակը, Երևանի կոնսերվատորիան, Կամերային երաժշտության տունը, պողոտա, զբոսայգի, Ստեփանակերտի երաժշտական դպրոցը, երգչախմբեր արտերկրում, արձաններ են կանգնեցվել Երևանում, Վաղարշապատում, Փարիզում և այլուր։
 
   

Միջազգային համերգաշար2015 թվական




  • Կոմիտասի անվան ազգային քառյակի համերգը Լիոնի հայաշատ համայնքում: Ֆրանսիա
  • Սեպտեմբերի 30` Վարշավայի Թագավորական ամրոց-թանգարանի համերգասրահ: Լեհաստան
  • Հոկտեմբերի 1՝ Լեհաստանի Լենչիցա քաղաքի մշակույթի տան դահլիճ: Լեհաստան
  • Սեպտեմբերի 30՝ Վարշավայի Թագավորական ամրոց-թանգարանի համերգասրահ: Լեհաստան


ԷԴՈՒԱՐԴ ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԳեղարվեստական ղեկավար

Կոմիտասի անվան ազգային քառյակի գեղարվեստական ղեկավար, Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի նվագախմբային ֆակուլտետի դեկան, պրոֆեսոր


    ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ

  • 2016թ հուլիսի 26-ին ժ 11:00-ին Արամ Խաչատրյան տուն-թանգարանի դահլիճում անց է կացվելու Կոմիտասի անվան ազգային քառյակի թավջութակի թափուր տեղի մրցույթ:
    Ծրագրում՝
    1. Բախ – 2 տարբեր բնույթի մասեր ցանկացած սյուիտից
    2. Վիրտուոզ պիես
    3. Նոտաների ընթերցում Մրցույթին մասնակցել ցանկացողները պետք է ներկայացնեն հետևյալ փաստաթղթերը.
    1. Դիմում
    2. Անձնագրի կամ անձը հաստատող փաստաթղթի պատճենը
    3. Սոց քարտի պատճենը
    4. Մասնագիտական բարձրագույն ուսումնական հաստատություն ավարտելու դիպլոմի, պատվոգրերի կամ մրցույթների մրցանակների պատճենները:
    5. Արական սեռի ՀՀ քաղաքացիները ներկայացնում են նաև զինգրքույկ կամ դրան փոխարինող ժամանակավոր և զորակոչային տեղամասի կցագրման վկայական:
    6. 2 լուսանկար 3 *4 սմ չափի:
    7. Փաստաթղթերն ընդունվում են մինչև 2016թ հուլիսի 25-ը ներառյալ:
    8. Փաստաթղթերը ներկայացնելու համար զանգահարել (055) 52-82-92 հեռախոսահամարով:
    ՏՆՕՐԻՆՈՒԹՅՈՒՆ
  • ԲԱՐԵԳՈՐԾԱԿԱՆ ՀԱՄԵՐԳ

  • ԼՂՀ մշակույթի և երիտասարդության հարցերի նախարարության նախաձեռնությամբ Ստեփանակերտի Սայաթ-Նովայի անվան երաժշտական քոլեջում տեղի է ունեցել Կոմիտասի անվան ազգային քառյակի համերգը:
    Համերգի ողջ հասույթը տրամադրել է վիրավոր զինվորներին և զոհված զինծառայողների ընտանիքներին...
    Մանրամասն ...
  • ԲԱՐԵԳՈՐԾԱԿԱՆ ՀԱՄԵՐԳ

  • Կոմիտասի անվան կամերային երաժշտության տանը Կոմիտասի անվան ազգային քառյակը սույն թվականի մայիսի 12-ին հանդես եկավ բարեգործական համերգով, որից գոյացած հասույթը կհատկացվի Արցախի բանակի վիրավոր զինվորների ապաքինմանը...
    Մանրամասն ...

Միջոցառումներ՝
նվիրված քառյակի
հիմնադրման 90 ամյա հոբելյանինՔառյակի համերգային գործունեությունը

Project name
ՀԱՄԵՐԳՆԵՐ ԴԱՆԻԱՅՈՒՄ ԵՎ ՆՈՐՎԵԳԻԱՅՈՒՄ

2014թ նոյեմբերի 20-ին (Օսլո), 21-ին (Կոպենհագեն) և 23-ին (Գյուլինգ) տեղի ունեցան Կոմիտասի անվան ազգային քառյակի համերգները՝ նվիրված քառյակի 90-ամյակին և Կոմիտաս Վարդապետի 145-ամյակին:

Մանրամասն
Project name
ՀՈԲԵԼՅԱՆԱԿԱՆ ՀԱՄԵՐԳ

2014թ փետրվարի 27-ին Հայաստանում Ռուսաստանի դեսպանատանը, "Дипломатические ноты" նախագծի շրջանակում, տեղի ունեցավ Վաստակավոր կոլեկտիվ Կոմիտասի անվան ազգային քառյակի 90 ամյա հոբելյանին նվիրված համերգը:

Մանրամասն
Project name
ՀԱՄԵՐԳԱՇԱՐ

Կոմիտասի անվան ազգային քառյակի 90 ամյա հոբելյանին ընդառաջ` Արցախում:

Մանրամասն
Project name
ՀՈԲԵԼՅԱՆԱԿԱՆ ՀԱՄԵՐԳ

Կոմիտասի անվան ազգային քառյակի 90-ամյակին նվիրված համերգների շարքը մեկնարկեց Մայր բուհում:

Մանրամասն

ՀԱՄԱԳՈՐԾԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ